Hoe renoveer je een monumentaal schoolgebouw dat een belangrijk onderdeel is van Plan Zuid, op zo’n manier dat het een plek wordt voor vooruitstrevend en vernieuwend onderwijs? Dat was dé uitdaging bij het Berlage Lyceum.
Het oorspronkelijke complex is prachtig – twee spiegelsymmetrische gebouwen die een klassiek voorbeeld zijn van de Amsterdamse School, in kenmerkende gele baksteen en met beeldhouwwerken van Hildo Krop, op een sleutelplek binnen het wereldberoemde stedenbouwkundige plan van H.P. Berlage.
Maar allebei de gebouwen waren ook al 100 jaar in gebruik als middelbare school, en dat was te zien: het complex oogde sleets, veel oorspronkelijke details waren niet langer zichtbaar, en veel ruimtes dichtgezet. Ook waren de ruimtes niet meer geschikt voor het onderwijs van nu. Iedere ingreep moest daarbij met zorg worden afgewogen, omdat de twee gebouwen samen een Rijksmonument zijn.
Het renovatieontwerp gebruikt de Amsterdamse School-architectuur als uitgangspunt om een eigentijdse leeromgeving te creëren, met respect voor het monument. De school is zoveel mogelijk in haar oude glorie hersteld, terwijl er tegelijkertijd slim gebruik is gemaakt van latere ingrepen om het complex weer up-to-date te krijgen. Er is daarbij niet alleen gelet op ‘originaliteit’ maar ook op duurzaamheid: door een stapeling van ingrepen heeft het monument een energielabel A+++ en is het BENG.
Daarbij is zoveel mogelijk hergebruikt – de cv-leidingen, de radiatoren, de houten plafonds en de originele(!) zeegras vloerisolatie; nieuwe materialen zijn gekozen op hun milieuvriendelijkheid. Daarnaast is het gebouw met een WKO-installatie aardgasvrij gemaakt, liggen op het dak onzichtbaar weggewerkte zonnepanelen, en is ook de thermische schil verbeterd.
De renovatie wordt in twee fases uitgevoerd: Gebouw B is in december 2024 opgeleverd, gebouw A volgt medio 2026. Omdat gebouw B exemplarisch is voor de hele renovatie, dienen we complex dit jaar al in voor de Arie Kepplerprijs.